Điều 36 Thông tư số 67/2023/TT-BTC: Phương pháp, công thức, cơ sở trích lập dự phòng bồi thường

Điều 36. Phương pháp, công thức, cơ sở trích lập dự phòng bồi thường

1. Phương pháp trích lập dự phòng bồi thường theo thống kê hồ sơ yêu cầu đòi bồi thường: Theo phương pháp này, doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam, doanh nghiệp tái bảo hiểm phải trích lập 02 loại dự phòng:

a) Dự phòng bồi thường cho các tổn thất đã phát sinh thuộc trách nhiệm bảo hiểm nhưng đến cuối năm tài chính chưa được giải quyết: Đối với bảo hiểm phi nhân thọ: được trích lập cho từng nghiệp vụ bảo hiểm theo phương pháp ước tính số tiền bồi thường cho từng vụ tổn thất thuộc trách nhiệm bảo hiểm đã thông báo hoặc đã yêu cầu đòi bồi thường nhưng đến cuối năm tài chính chưa được giải quyết. Đối với bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe: được trích theo phương pháp từng hồ sơ với mức trích lập được tính trên cơ sở thống kê số tiền bảo hiểm có thể phải trả cho từng hồ sơ đã thông báo hoặc đã yêu cầu bồi thường nhưng đến cuối năm tài chính chưa được giải quyết.

b) Dự phòng bồi thường cho các tổn thất đã phát sinh thuộc trách nhiệm bảo hiểm nhưng chưa thông báo hoặc chưa yêu cầu đòi bồi thường (IBNR) được trích lập theo công thức sau đối với từng nghiệp vụ bảo hiểm: Tổng số tiền BT cho Doanh thu Dự phòng tổn thất đã phát sinh thuần hoạt BT cho tổn chưa thông báo hoặc Số tiền động kinh thất đã phát chưa yêu cầu đòi BT BT doanh bảo sinh chưa của 3 năm TC trước phát hiểm của năm thông báo liên tiếp sinh TC hiện tại hoặc chưa yêu cầu đòi BT cho năm TC hiện tại = Tổng số tiền BT phát sinh của 3 năm TC trước liên tiếp x của x Doanh thu năm thuần hoạt TC động kinh hiện tại doanh bảo hiểm của năm TC trước Thời gian chậm yêu cầu đòi BT bình quân của năm TC hiện tại x Thời gian chậm yêu cầu đòi BT bình quân của năm TC trước Trong đó: Số tiền bồi thường (BT) phát sinh của một năm tài chính (TC) bao gồm số tiền bồi thường thực trả trong năm cộng với tăng/giảm dự phòng bồi thường cho các tổn thất đã phát sinh thuộc trách nhiệm bảo hiểm nhưng đến cuối năm tài chính chưa được giải quyết. Thời gian chậm yêu cầu đòi bồi thường bình quân là thời gian bình quân từ khi tổn thất xảy ra tới khi doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam, doanh nghiệp tái bảo hiểm nhận được thông báo tổn thất hoặc hồ sơ yêu cầu đòi bồi thường (tính bằng số ngày). Trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam, doanh nghiệp tái bảo hiểm không có đầy đủ số liệu thống kê để thực hiện trích lập bồi thường cho các tổn thất đã phát sinh thuộc trách nhiệm bảo hiểm nhưng chưa thông báo hoặc chưa yêu cầu đòi bồi thường theo công thức quy định, doanh nghiệp, chi nhánh phải trích lập theo tỷ lệ từ 3% đến 5% phí bảo hiểm đối với từng nghiệp vụ bảo hiểm. Quy định tại điểm này không áp dụng đối với bảo hiểm nhân thọ trên 01 năm.

2. Phương pháp trích lập dự phòng bồi thường theo hệ số phát sinh bồi thường: Phương pháp này được áp dụng để trích lập dự phòng bồi thường cho từng nghiệp vụ bảo hiểm dựa trên nguyên lý sử dụng số liệu bồi thường trong quá khứ để tính toán các hệ số phát sinh bồi thường nhằm dự đoán số tiền doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam, doanh nghiệp tái bảo hiểm phải bồi thường trong tương lai. Để tính toán dự phòng bồi thường theo phương pháp này, doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam, doanh nghiệp tái bảo hiểm cần phân tích các dữ liệu quá khứ để đảm bảo rằng việc thanh toán bồi thường qua các năm tuân theo các quy luật ổn định và không có sự bất thường. Ví dụ: Tính dự phòng bồi thường theo phương pháp hệ số phát sinh bồi thường cho một nghiệp vụ bảo hiểm nhất định tại thời điểm 31/12/2023:

- Bước 1: Thống kê toàn bộ các khoản thanh toán bồi thường thực trả tới thời điểm 31/12/2023 phân theo năm xảy ra tổn thất và năm bồi thường theo bảng sau (số liệu chỉ mang tính minh họa): Đơn vị: triệu đồng Năm xảy ra tổn thất Năm bồi thường 1 2 3 4 5 6 7 8 2016 5.445 3.157 2.450 1.412 600 352 431 185 2017 5.847 3.486 1.366 848 1.045 1.054 369 2018 5.981 4.854 1.948 2.554 1.680 489 2019 7.835 4.453 3.888 3.335 2.088 2020 9.763 6.517 3.563 3.984 2021 10.745 6.184 4.549 2022 14.137 8.116 15.162 Theo bảng thống kê bồi thường nêu trên (dòng năm 2016): Số tiền bồi thường thực trả trong năm 2016 (năm bồi thường thứ 1) cho các tổn thất xảy ra trong năm 2016 là 5.445 triệu đồng. Số tiền bồi thường thực trả trong năm 2017 (năm bồi thường thứ 2) cho các tổn thất xảy ra trong năm 2016 là 3.157 triệu đồng. Số tiền bồi thường thực trả trong năm 2018 (năm bồi thường thứ 3) cho các tổn thất xảy ra trong năm 2016 là 2.450 triệu đồng. …………………. Việc thống kê số tiền bồi thường trong các năm tiếp theo cho các tổn thất xảy ra trong năm 2016 được tiến hành tương tự như trên cho tới khi không còn khoản tiền bồi thường nào phát sinh thêm nữa. Ở ví dụ này, sau năm 2023 (năm bồi thường thứ 8) không còn khoản tiền bồi thường nào phải thanh toán cho các tổn thất xảy ra trong năm 2016. Việc thống kê số tiền bồi thường cho các tổn thất xảy ra trong các năm từ 2017 đến 2023 được thực hiện tương tự như năm 2016. Số năm quá khứ cần thống kê số liệu bồi thường sẽ tùy thuộc vào độ dài thời gian từ khi tổn thất xảy ra tới khi tổn thất được bồi thường hết. Thông thường, các nghiệp vụ bảo hiểm trách nhiệm có số năm quá khứ cần thống kê số liệu bồi thường nhiều hơn là các nghiệp vụ bảo hiểm khác.

- Bước 2: Chuyển bảng thống kê số liệu bồi thường theo từng năm đã lập ở trên thành bảng thống kê số liệu bồi thường lũy kế, trong đó số liệu bồi thường lũy kế của mỗi năm là tổng các khoản bồi thường thực trả của năm đó và các năm trước đó. Đơn vị: triệu đồng Năm bồi thường Năm xảy ra tổn thất 1 2 2016 5.445 8.602 11.052 12.464 13.064 13.416 13.847 14.032 2017 5.847 9.333 10.699 11.547 12.592 13.646 14.015 3 4 5 6 Năm Năm bồi thường xảy ra tổn thất 1 2018 5.981 10.835 12.783 15.337 17.017 17.506 2019 7.835 12.288 16.176 19.511 21.599 2020 9.763 16.280 19.843 23.827 2021 10.745 16.929 21.478 2022 14.137 22.253 2023 15.162 2 3 4 5 6 7 8 Theo bảng thống kê số liệu bồi thường lũy kế nêu trên (dòng năm 2016): Số tiền bồi thường lũy kế năm 2016 (năm bồi thường thứ 1) cho các tổn thất xảy ra trong năm 2016 là 5.445 triệu đồng. Số tiền bồi thường lũy kế năm 2017 (năm bồi thường thứ 2) cho các tổn thất xảy ra trong năm 2016 là 3.157 triệu đồng + 5.445 triệu đồng = 8.602 triệu đồng. Số tiền bồi thường lũy kế năm 2018 (năm bồi thường thứ 3) cho các tổn thất xảy ra trong năm 2016 là 2.450 triệu đồng + 8.602 triệu đồng = 11.052 triệu đồng. ………………….

- Bước 3: Tính hệ số phát sinh bồi thường qua các năm bằng cách chia số liệu bồi thường lũy kế của năm sau cho năm trước đó Năm xảy ra tổn thất Hệ số phát sinh bồi thường 2/1 3/2 4/3 5/4 6/5 7/6 8/7 2016 1,580 1,285 1,128 1,048 1,027 1,032 1,013 2017 1,596 1,146 1,079 1,090 1,084 1,027 2018 1,812 1,180 1,200 1,110 1,029 2019 1,568 1,316 1,206 1,107 1,668 1,219 1,201 Hệ số phát sinh bồi thường Năm xảy ra tổn thất 2/1 3/2 4/3 2021 1,576 1,269 2022 1,574 5/4 6/5 7/6 8/7 Hệ số phát sinh BT bình quân 1,625 1,236 1,163 1,089 1,047 1,030 1,013 Sau đó tính hệ số phát sinh bồi thường bình quân từ năm thứ 1 qua năm thứ 2, từ năm thứ 2 qua năm thứ 3, từ năm thứ 3 qua năm thứ 4,... bằng cách tính giá trị trung bình của hệ số phát sinh bồi thường của từng cột trong bảng trên.

- Bước 4: Sử dụng hệ số phát sinh bồi thường bình quân tính được ở bước 3 để ước tính số tiền bồi thường lũy kế của từng năm cho các tổn thất xảy ra trong các năm từ 2016 đến 2023 (phần in đậm trong bảng dưới đây): Đơn vị: triệu đồng Năm bồi thường Năm xảy ra tổn thất 1 2016 5.445 8.602 11.052 12.464 13.064 13.416 13.847 14.032 2017 5.847 9.333 10.699 11.547 12.592 13.646 14.015 14.197 2018 5.981 10.835 12.783 15.337 17.017 17.506 18.031 18.266 2019 7.835 12.288 16.176 19.511 21.599 22.614 23.293 23.595 2020 9.763 16.280 19.843 23.827 25.948 27.167 27.982 28.346 2021 10.745 16.929 21.478 24.979 27.202 28.481 29.335 29.716 2022 14.137 22.253 27.505 31.988 34.835 36.472 37.566 38.055 2023 15.162 24.638 30.453 35.417 38.569 40.382 41.593 42.134 2 3 4 5 6 7 8 Theo bảng trên (dòng năm 2023): Số tiền bồi thường lũy kế năm 2024 (năm bồi thường thứ 2) cho các tổn thất xảy ra trong năm 2023 là 15.162 triệu đồng x 1,625 = 24.638 triệu đồng (1,625 là hệ số phát sinh bồi thường bình quân từ năm thứ 1 qua năm thứ 2). Số tiền bồi thường lũy kế năm 2025 (năm bồi thường thứ 3) cho các tổn thất xảy ra trong năm 2023 là 24.638 triệu đồng x 1,236 = 30.453 triệu đồng (1,236 là hệ số phát sinh bồi thường bình quân từ năm thứ 2 qua năm thứ 3). Số tiền bồi thường lũy kế năm 2026 (năm bồi thường thứ 4) cho các tổn thất xảy ra trong năm 2023 là 30.453 triệu đồng x 1,163 = 35.417 triệu đồng (1,163 là hệ số phát sinh bồi thường bình quân từ năm thứ 3 qua năm thứ 4). …………………. Số tiền bồi thường lũy kế của từng năm cho các tổn thất xảy ra trong năm 2022, 2021,..., 2016 tính tương tự như năm 2023.

- Bước 5: Ước tính dự phòng bồi thường: Dự phòng bồi thường tại thời điểm 31/12/2023 được ước tính bằng cách lấy tổng số tiền ước tính phải bồi thường cho các tổn thất xảy ra trong các năm từ năm 2016 đến năm 2023 trừ đi tổng số tiền đã bồi thường cho các tổn thất đó tính tới ngày 31/12/2023, trong đó: Tổng số tiền ước tính phải bồi thường cho các tổn thất xảy ra trong các năm từ năm 2016 đến năm 2023 chính là số tiền bồi thường lũy kế ở năm bồi thường thứ 8 của bảng trên. Tổng số tiền đã bồi thường cho các tổn thất xảy ra trong các năm 2016, 2017,..., 2023 tính tới thời điểm 31/12/2023 chính là số tiền bồi thường lũy kế nằm dọc theo đường chéo của bảng trên. Đơn vị: triệu đồng Tính toán dự phòng BT Năm bồi thường tại 31/12/2023 Năm xảy Tổng số ra tổn thất 2016 1 2 3 4 5 6 7 8 tiền ước tính phải BT Tổng số tiền đã BT tới ngày 31/12/23 14.032 14.032 14.032 Dự phòng bồi thường ước tính Tính toán dự phòng BT Năm bồi thường tại 31/12/2023 Năm xảy Tổng số ra tổn 1 2 3 4 5 6 7 thất 2017 tiền ước tính phải BT tới ngày 31/12/23 phòng bồi thường ước tính 18.266 18.266 17.506 760 23.827 2021 tiền đã Dự 182 21.599 2020 Tổng số 14.015 14.197 14.197 14.015 17.506 2019 2022 8 BT 2018 13 21.478 22.253 23.595 23.595 21.599 1.996 28.346 28.346 23.827 4.519 29.716 29.716 21.478 8.238 38.055 38.055 22.253 15.802 2023 15.162 42.134 42.134 15.162 26.972 TỔNG CỘNG 208.341 149.872 58.469 Như vậy, với số liệu thống kê bồi thường như trên, dự phòng bồi thường ước tính của nghiệp vụ bảo hiểm tại thời điểm 31/12/2023 là 58.469 triệu đồng.