Trong khoảng mười ba tháng, từ giữa 2025 tới giữa 2026, hệ thống văn bản về doanh nghiệp nhận năm lớp thay đổi. Đây là nhịp thay đổi nhanh bất thường, và hệ quả là phần lớn hướng dẫn còn lưu hành trên mạng đã sai ít nhất một chỗ.
Năm lớp văn bản
| Văn bản | Hiệu lực | Nội dung chính |
|---|---|---|
| Luật Doanh nghiệp 2020 | 01/01/2021 | Khung gốc: loại hình doanh nghiệp, vốn, quản trị, người đại diện, tổ chức lại và giải thể |
| Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Doanh nghiệp 2025 | 01/7/2025 | Bổ sung quy định về chủ sở hữu hưởng lợi và một số nội dung khác |
| Nghị định 168/2025/NĐ-CP (ban hành 30/6/2025) | 01/7/2025 | Đăng ký doanh nghiệp và hộ kinh doanh; thay thế Nghị định 01/2021/NĐ-CP và Nghị định 122/2020/NĐ-CP |
| Thông tư 68/2025/TT-BTC (ban hành 01/7/2025) | — | Biểu mẫu đăng ký doanh nghiệp, đăng ký hộ kinh doanh |
| Nghị định 296/2026/NĐ-CP (ban hành 23/7/2026) | 23/7/2026 | Sửa đổi, bổ sung Nghị định 168/2025: đăng nhập qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc VNeID, cấm đứng tên hộ góp vốn, trần tạm ngừng kinh doanh liên tiếp 24 tháng |
| Nghị quyết 198/2025/QH15 | 01/01/2026 với các nội dung về thuế, phí | Cơ chế chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân; bỏ lệ phí môn bài và bỏ thuế khoán hộ kinh doanh |
Tra ở đâu cho từng câu hỏi
| Câu hỏi | Mở văn bản nào |
|---|---|
| Thành lập công ty cần giấy tờ gì? | Nghị định 168/2025/NĐ-CP + biểu mẫu tại Thông tư 68/2025/TT-BTC |
| Nộp hồ sơ online thế nào? | Nghị định 296/2026/NĐ-CP — đã sửa Điều 39 của Nghị định 168/2025 |
| Ai cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp? | Điều 20 Nghị định 168/2025/NĐ-CP — Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính |
| Kê khai chủ sở hữu hưởng lợi thế nào? | Luật sửa đổi Luật Doanh nghiệp 2025 + Nghị định 168/2025/NĐ-CP |
| Tạm ngừng kinh doanh được bao lâu? | Điều 60 Nghị định 168/2025 + Nghị định 296/2026 về trần 24 tháng liên tiếp |
| Còn phải nộp lệ phí môn bài không? | Nghị quyết 198/2025/QH15 — đã chấm dứt từ 01/01/2026 |
| Hộ kinh doanh nộp thuế thế nào? | Nghị quyết 198/2025/QH15 — bỏ thuế khoán từ 01/01/2026; kê khai theo pháp luật quản lý thuế |
| Điều lệ, tỷ lệ biểu quyết, quyền cổ đông? | Luật Doanh nghiệp 2020 |
| Ngành nghề có điều kiện? | Danh mục kèm Luật Đầu tư + văn bản chuyên ngành |
Năm dấu hiệu một hướng dẫn đã lạc hậu
- Ghi nơi nộp là "Sở Kế hoạch và Đầu tư". Cơ quan này không còn; Phòng Đăng ký kinh doanh nay thuộc Sở Tài chính.
- Dẫn Nghị định 01/2021/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp. Đã bị Nghị định 168/2025 thay thế từ 01/7/2025.
- Liệt kê lệ phí môn bài trong bảng chi phí. Đã chấm dứt thu từ 01/01/2026.
- Nói hộ kinh doanh nộp thuế khoán. Đã bỏ từ 01/01/2026.
- Không nhắc tới chủ sở hữu hưởng lợi. Nghĩa vụ này có từ 01/7/2025 và sẽ phát sinh với mọi doanh nghiệp khi làm thủ tục thay đổi.
Ba đặc thù khi tra lĩnh vực này
Biểu mẫu nằm ở thông tư, không ở nghị định
Nghị định quy định thành phần hồ sơ; biểu mẫu cụ thể nằm ở Thông tư 68/2025/TT-BTC. Dùng mẫu cũ là lý do hồ sơ bị trả mà người nộp không hiểu vì sao, vì nội dung khai thì đúng.
Nghị quyết của Quốc hội cũng là nguồn phải tra
Nghị quyết 198/2025/QH15 không phải luật cũng không phải nghị định, nên dễ bị bỏ sót khi tra. Nhưng chính nó chứa hai thay đổi lớn nhất về nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp và hộ kinh doanh trong năm 2026.
Nghị định sửa nghị định
Nghị định 296/2026 sửa Nghị định 168/2025, và Nghị định 168/2025 vẫn là văn bản gốc còn hiệu lực. Khi tra một điều cụ thể của Nghị định 168, phải kiểm xem điều đó có nằm trong phạm vi bị sửa bởi Nghị định 296 hay không. Đọc bản hợp nhất cho tiện, nhưng khi trích dẫn thì dẫn cả văn bản gốc và văn bản sửa đổi.
Hỏi đáp nhanh
Nghị định nào đang quy định về đăng ký doanh nghiệp?
Nghị định 168/2025/NĐ-CP ban hành ngày 30/6/2025, hiệu lực 01/7/2025, thay thế Nghị định 01/2021/NĐ-CP và Nghị định 122/2020/NĐ-CP. Nghị định này đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 296/2026/NĐ-CP ban hành ngày 23/7/2026.
Biểu mẫu đăng ký doanh nghiệp lấy ở đâu?
Ở Thông tư 68/2025/TT-BTC ban hành ngày 01/7/2025 quy định biểu mẫu đăng ký doanh nghiệp và đăng ký hộ kinh doanh. Nghị định quy định thành phần hồ sơ còn biểu mẫu nằm ở thông tư — dùng mẫu cũ là lý do hồ sơ bị trả dù nội dung khai đúng.
Vì sao phải tra cả nghị quyết của Quốc hội?
Vì Nghị quyết 198/2025/QH15 chứa hai thay đổi lớn nhất về nghĩa vụ tài chính năm 2026: chấm dứt thu lệ phí môn bài và bỏ phương pháp khoán thuế với hộ kinh doanh. Nghị quyết của Quốc hội là văn bản quy phạm pháp luật nhưng hay bị bỏ sót khi tra vì không phải luật cũng không phải nghị định.
Làm sao biết một hướng dẫn về doanh nghiệp đã lạc hậu?
Năm dấu hiệu: ghi nơi nộp là Sở Kế hoạch và Đầu tư; dẫn Nghị định 01/2021/NĐ-CP; liệt kê lệ phí môn bài trong bảng chi phí; nói hộ kinh doanh nộp thuế khoán; và không nhắc tới nghĩa vụ kê khai chủ sở hữu hưởng lợi.
Nghị định 296/2026 có thay thế Nghị định 168/2025 không?
Không thay thế mà sửa đổi, bổ sung một số điều. Nghị định 168/2025/NĐ-CP vẫn là văn bản gốc còn hiệu lực. Khi tra một điều cụ thể cần kiểm xem điều đó có nằm trong phạm vi bị sửa hay không; khi trích dẫn thì dẫn cả văn bản gốc và văn bản sửa đổi.
Lưu ý: Bài viết tổng hợp quy định đang có hiệu lực tại thời điểm đăng và chỉ mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến pháp lý cho một vụ việc cụ thể. Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi; vui lòng đối chiếu bản mới nhất hoặc trao đổi với luật sư trước khi quyết định.