Nghị quyết 198/2025/QH15 quy định một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân, áp dụng với doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và các tổ chức, cá nhân liên quan. Trong đó có hai thay đổi cùng có hiệu lực từ 01/01/2026 và tác động tới hàng triệu chủ thể.
Thay đổi 1 — Chấm dứt thu lệ phí môn bài
Điều 10 Nghị quyết quy định chấm dứt việc thu và nộp lệ phí môn bài kể từ ngày 01/01/2026.
Đây là khoản mà mọi doanh nghiệp và hộ kinh doanh đều phải nộp hằng năm theo bậc:
| Đối tượng | Mức cũ (đã chấm dứt từ 2026) |
|---|---|
| Tổ chức có vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư trên 10 tỷ đồng | 3.000.000 đồng/năm |
| Tổ chức có vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư từ 10 tỷ đồng trở xuống | 2.000.000 đồng/năm |
| Chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh, đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế khác | 1.000.000 đồng/năm |
Ba hệ quả cần biết:
- Mọi bảng chi phí thành lập doanh nghiệp còn liệt kê lệ phí môn bài đều đã lỗi thời. Đây là dấu hiệu nhanh để nhận ra một hướng dẫn viết trước 2026.
- Vốn điều lệ không còn ảnh hưởng tới khoản nộp hằng năm này. Trước đây mốc 10 tỷ đồng là yếu tố cân nhắc khi quyết định mức vốn điều lệ; nay yếu tố đó biến mất.
- Việc chấm dứt thu áp dụng cho cả doanh nghiệp và hộ kinh doanh.
Thay đổi 2 — Bỏ phương pháp khoán thuế với hộ kinh doanh
Từ ngày 01/01/2026, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế. Chế độ thuế khoán bị xoá bỏ hoàn toàn.
Đây là thay đổi lớn hơn nhiều so với việc bỏ lệ phí môn bài, vì nó thay đổi cách vận hành hằng ngày chứ không chỉ một khoản nộp.
Thuế khoán trước đây vận hành thế nào
Cơ quan thuế ấn định một mức thuế cố định theo tháng hoặc năm dựa trên doanh thu khoán. Hộ kinh doanh nộp mức đó, không phải kê khai theo doanh thu thực tế, không bắt buộc sổ sách kế toán đầy đủ, không bắt buộc xuất hoá đơn cho từng giao dịch nhỏ.
Sau khi bỏ khoán
Hộ kinh doanh chuyển sang kê khai theo doanh thu thực tế. Kéo theo đó là những việc trước đây không phải làm:
- Ghi chép doanh thu có hệ thống;
- Xuất hoá đơn theo quy định, thường là hoá đơn điện tử;
- Kê khai thuế định kỳ theo doanh thu thực tế;
- Lưu giữ chứng từ đầu vào để chứng minh chi phí, nếu áp dụng phương pháp tính có trừ chi phí.
Ai chịu tác động mạnh nhất
Nhóm hộ kinh doanh nhỏ, bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng, trước đây gần như không dùng hoá đơn: quán ăn, cửa hàng tạp hoá, tiệm sửa chữa, hộ kinh doanh online quy mô nhỏ. Với nhóm này, thay đổi không nằm ở số tiền thuế mà ở yêu cầu vận hành — phải có thiết bị, phần mềm, và thói quen ghi chép.
Bàn về việc chuyển lên doanh nghiệp
Một câu hỏi xuất hiện nhiều từ khi có quy định này: bỏ khoán rồi thì hộ kinh doanh có nên chuyển thành doanh nghiệp không?
Việc so sánh nay khác trước, vì hai khác biệt lớn nhất đã thu hẹp:
| Tiêu chí | Trước 2026 | Từ 2026 |
|---|---|---|
| Sổ sách, hoá đơn | Hộ khoán gần như không phải làm; doanh nghiệp phải làm đầy đủ | Cả hai đều phải ghi chép và xuất hoá đơn, mức độ khác nhau |
| Lệ phí môn bài | Cả hai đều nộp theo bậc | Cả hai đều không nộp |
| Trách nhiệm tài sản | Hộ kinh doanh chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của chủ hộ; công ty TNHH và công ty cổ phần chịu trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi vốn góp — khác biệt này không đổi và thường là yếu tố quyết định | |
| Khả năng ký hợp đồng lớn, gọi vốn, mở chi nhánh | Doanh nghiệp thuận lợi hơn hẳn | |
Nói cách khác: lý do phổ biến nhất để giữ hình thức hộ kinh doanh — đơn giản về sổ sách và thuế — đã yếu đi đáng kể. Nhưng đây vẫn là quyết định phụ thuộc quy mô, ngành nghề và kế hoạch phát triển cụ thể, không có câu trả lời chung.
Việc nên làm
- Hộ kinh doanh: chuẩn bị công cụ ghi chép doanh thu và hoá đơn điện tử; tìm hiểu phương pháp kê khai áp dụng cho ngành nghề của mình; cân nhắc thuê dịch vụ kế toán nếu doanh thu đủ lớn.
- Doanh nghiệp: cập nhật bảng chi phí và dự toán, bỏ khoản lệ phí môn bài; rà lại các tài liệu nội bộ, hợp đồng dịch vụ kế toán còn ghi khoản này.
- Người tư vấn: rà lại toàn bộ tài liệu, biểu mẫu, bài viết còn nhắc tới lệ phí môn bài và thuế khoán.
Hỏi đáp nhanh
Từ năm 2026 doanh nghiệp còn phải nộp lệ phí môn bài không?
Không. Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15 quy định chấm dứt việc thu và nộp lệ phí môn bài kể từ ngày 01/01/2026, áp dụng cho cả doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Mọi bảng chi phí thành lập còn liệt kê khoản này đều đã lỗi thời.
Hộ kinh doanh còn được nộp thuế khoán không?
Không. Từ ngày 01/01/2026, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế; chế độ thuế khoán bị xoá bỏ hoàn toàn. Hộ kinh doanh chuyển sang kê khai theo doanh thu thực tế.
Bỏ thuế khoán thì hộ kinh doanh phải làm thêm những gì?
Ghi chép doanh thu có hệ thống, xuất hoá đơn theo quy định thường là hoá đơn điện tử, kê khai thuế định kỳ theo doanh thu thực tế, và lưu giữ chứng từ đầu vào nếu áp dụng phương pháp tính có trừ chi phí. Với hộ nhỏ bán lẻ trực tiếp, thay đổi lớn nhất nằm ở yêu cầu vận hành chứ không phải số tiền thuế.
Bỏ khoán rồi thì có nên chuyển hộ kinh doanh thành công ty không?
Hai lý do phổ biến nhất để giữ hình thức hộ kinh doanh — đơn giản về sổ sách và không phải nộp lệ phí môn bài theo bậc — đã yếu đi. Nhưng khác biệt về trách nhiệm tài sản vẫn nguyên: hộ kinh doanh chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của chủ hộ, còn công ty TNHH và công ty cổ phần chịu trách nhiệm hữu hạn. Đây là quyết định phụ thuộc quy mô và kế hoạch cụ thể.
Tăng vốn điều lệ lên trên 10 tỷ có làm tăng khoản nộp hằng năm không?
Không còn. Trước đây vốn điều lệ trên 10 tỷ đồng thuộc bậc lệ phí môn bài cao hơn nên là yếu tố cân nhắc khi quyết định mức vốn. Từ 01/01/2026 lệ phí môn bài đã chấm dứt nên yếu tố này không còn.
Lưu ý: Bài viết tổng hợp quy định đang có hiệu lực tại thời điểm đăng và chỉ mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến pháp lý cho một vụ việc cụ thể. Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi; vui lòng đối chiếu bản mới nhất hoặc trao đổi với luật sư trước khi quyết định.